maciek1

Partnerzy

podkarpacie
ustrzyki
besko
zarszyn
ebukowsko-jpg
ekomancza-jpg
etyrawa-jpg
lesko
brzozow
zarszyn
wsanok
wbieszczadach.net
 

Zostań

Zostań fotoreporterem izagorz.pl Byłeś świadkiem zdarzenia? Masz zdjęcia, nakręciłeś film bądź napisałeś ciekawy artykuł i chcesz go opublikować? Bądź pierwszy i napisz do nas!
Kontakt z redakcją:

E-mail: redakcja@izagorz.pl

Tel. 502 920 384
Tel. 782 795 602
 

Historia Gminy Zagórz

Zagórz jest miastem położonym w dolinie Osławy na wysokości 350-370 m n.p.m.Mieści się tu siedziba gminy, ważny węzeł kolejowy i kilka zabytków.

Historia miejscowości

Na obszarze miasta znaleziono dwa cenne toporki, z których jeden jest wykonany z kamienia, natomiast drugi z rogu jelenia - oba z młodszej epoki kamienia. O wczesnym osadnictwie tego terenu świadczą też odkryte tutaj naszyjniki, bransolety i siekiera z epoki brązu.

Pierwsze wzmianki o Zagórzu pojawiają się w zapisach z 1402, 1404 i 1412 roku. Miejscowość należała do prywatnych dóbr Mikołaja z Tarnawy, syna Józefa Olaha (Wołocha), który dał początek szlacheckiemu rodowi Tarnawskich.

Po I rozbiorze Polski w 1772 roku nastąpił zastój gospodarczy miejscowości. Rozwój gospodarczy miasta nabrał tempa w 1872 roku, kiedy to wybudowano linię kolejową, a sam Zagórz stał się ważnym węzłem kolejowym.

Po wybuchu II wojny światowej, w 1939 roku Niemcy zajęli Zagórz. Nad Osławą utworzono obóz pracy przymusowej, który jednocześnie był obozem zagłady dla ludności żydowskiej i cygańskiej. Od 1940 do 1943 roku przywieziono do obozu ok. 17 tysięcy więźniów, z których prawie 10 tysięcy straciło tutaj życie. Po zlikwidowaniu obozu w 1943 roku ocalałe 5 tysięcy osób wywieziono do obozu w Bełżcu. W czasie wojny działał na terenie miasta ruch oporu ZWZ-AK, którego dowódca Alojzy Bełza, ps. "Alik" organizował odważne akcje dywersyjne i sabotażowe. W dniu 11 września 1944 roku w ramach akcji "Burza" oddział partyzancki AK "Południe", pod dowództwem majora Adama Winogrodzkiego ps. "Korwin" odbił Zagórz z rąk niemieckich okupantów. Oddział został rozwiązany 26 IX 1944 roku w obawie przed aresztowaniami ze strony NKWD.

Po zakończeniu II wojny światowej rozbudowano lokomotywownię i węzeł kolejowy. Na początku lat 70 XX wieku powstało osiedle mieszkaniowe na Nowym Zagórzu. W 1977 roku Zagórz otrzymał prawa miejskie i stał się siedzibą gminy.

Mieszkańcy

Pod koniec XIX wieku miasto liczyło 205 domów i 1639 mieszkańców, w tym 1200 Polaków i 370 Rusinów. W 1921 roku mieszkało tutaj 2691 osób, w tym 1635 katolików, 664 grekokatolików i 396 osób wyznania mojżeszowego. Istniało 326 domów. Tuż przed wojną w 1936 roku żyło w Zagórzu 2907 osób, w tym 1619 Polaków, 890 Rusinów i 398 Żydów. Po wojnie do 1972 roku mieszkańcami miasta byli głównie kolejarze i robotnicy zatrudnieni w zakładach przemysłowych w Sanoku. Dzisiaj mieszka tutaj ponad 5 tysięcy osób.

Zagórz w 1608 roku miał własną cerkiew parafialną, natomiast w 1697 roku murowany kościół rzymskokatolicki. W centrum miasta stoi cerkiew pod wezwaniem św. Michała z 1836 roku, która teraz jest filialną cerkwią prawosławną. Parafialną świątynię rzymskokatolicką pod wezwaniem Wniebowzięcia NMP z II połowy XVIII wieku konsekrowano w 1745 roku, zaś kościołem stała się w 1750 roku. W wyniku starań Józefa Ossolińskiego, przyszłego wojewody wołyńskiego, założono tutaj parafię.

Na uwagę w Zagórzu zasługuje cmentarz z kaplicami grobowymi rodziny Truskolaskich i Gubrynowiczów, zameczek wybudowany w latach 20 XX wieku przez Adama Gubrynowicza dla żony, Fryderyki de Salis Samaden oraz ruiny zespołu klasztornego karmelitów bosych, które ufundował Franciszek Stadnicki herbu Śreniawa. Prace nad budynkami klasztornymi rozpoczęto w 1700, a ukończono przed 1730 rokiem.

Obecnie w Zagórzu znajdują się sklepy, bary, restauracje, dwie szkoły, dwa kościoły katolickie,dwie cerkiwie, przychodnia zdrowia, poczta, miejsko-gminny ośrodek kultury, biblioteka, zakłady usługowe, hurtownie, baza sportowo-rekreacyjna, galeria Bieszczadzkiej Grupy Twórców, pracownie rzeźbiarskie i malarskie.  Wokół miasta rozciągają się tereny rekreacyjne dla zwolenników kąpieli i dla wędkarzy. W pobliżu Zagórza wybudowano też wyciąg orczykowy o długości 300 m i skocznię narciarską na Zakuciu. Z Zagórza prowadzi "zielony" szlak górski.

Bibliografia:Bata A., Sanok i okolice, Krosno 2001,Orłowski S., Taranowski P., Na bieszczadzkich obwodnicach. Część I. Duża obwodnica, Rzeszów 2008,Sieńko P., Ogórek S., Mrówka W., Niezbędnik Turystyczny. Bieszczady, Piwniczna-Zdrój 2011.